کد خبر: 5879
تعداد نظرات: ۲ نظر
تاریخ انتشار: ۲۴/ تیر/ ۱۳۹۴ - ۱:۲۸

به نام خدا     اندک اندک به روزهای پایانی ماه مبارک رمضان می رسیم . در این روزها بحث رویت ماه و استهلال ماه بسیار داغ می شود و افراد بسیاری از نقاط مختلف کشور جهت رویت هلال ماه نو و فرا رسیدن عید فطر و آغاز ماه شوال به تکاپو می افتند . منجمان ایرانی از پیشینه ی درخشان و طولانی در این زمینه برخوردارند . آیا شما نیز دوست دارید با این مفاهیم علمی-مذهبی آشنا شوید ؟ پس با ما همراه شوید . رویت هلال از دیرباز به منظور کشاورزی و امور آیینی مورد توجه انسان ها بوده است .  مطالعات باستان شناسی نشان می دهد که حداقل از زمان بابلیان ، اهله ی ماه ( دوره هلال های ماه ) شناخته شده بوده است . با توجه به اهمیتی که اسلام همواره برای علم قائل بوده و نیز وابستگی امورات شرعی آن به نجوم و رصد ، این علم پس از ظهور اسلام رونق فراوانی یافت . در ایران پس از اسلام دانشمندان بزرگی همچون خواجه نصیرالدین طوسی ، ابوریحان بیرونی ، محمد ابن جابر بتانی ، حکیم عمر خیام نیشابوری ، ابن میمون ، عبدالرحمن صوفی ، عبدالرحمان خازنی ، ابن طارق و … ظهور…

IMG-20150627-WA0019

به نام خدا

 

 

اندک اندک به روزهای پایانی ماه مبارک رمضان می رسیم . در این روزها بحث رویت ماه و استهلال ماه بسیار داغ می شود و افراد بسیاری از نقاط مختلف کشور جهت رویت هلال ماه نو و فرا رسیدن عید فطر و آغاز ماه شوال به تکاپو می افتند . منجمان ایرانی از پیشینه ی درخشان و طولانی در این زمینه برخوردارند . آیا شما نیز دوست دارید با این مفاهیم علمی-مذهبی آشنا شوید ؟ پس با ما همراه شوید .

رویت هلال از دیرباز به منظور کشاورزی و امور آیینی مورد توجه انسان ها بوده است .  مطالعات باستان شناسی نشان می دهد که حداقل از زمان بابلیان ، اهله ی ماه ( دوره هلال های ماه ) شناخته شده بوده است .

با توجه به اهمیتی که اسلام همواره برای علم قائل بوده و نیز وابستگی امورات شرعی آن به نجوم و رصد ، این علم پس از ظهور اسلام رونق فراوانی یافت . در ایران پس از اسلام دانشمندان بزرگی همچون خواجه نصیرالدین طوسی ، ابوریحان بیرونی ، محمد ابن جابر بتانی ، حکیم عمر خیام نیشابوری ، ابن میمون ، عبدالرحمن صوفی ، عبدالرحمان خازنی ، ابن طارق و … ظهور کرده و سبب اعتلای این علم در جهان شدند .

امروزه با پیشرفت فن آوری و دانش ، می توان رویدادهای نجومی را با دقت بالایی پیشبینی کرد . با این حال اغلب منجمان هم نظر هستند که به علت پیچیدگی چرخش ماه به دور زمین ، پیشبینی رصد ماه می تواند اندکی خطا داشته باشد . به همین دلیل رویت هلال ماه دارای اهمیت بسیاری ست .
ابتدا بهتر است کمی راجع به ماه بدانیم . ماه تنها قمر زمین است . قطر آن یک چهارم قطر زمین است . فاصله ی آن تا زمین بین ۳۶۰ هزار و ۳۰۰ کیلومتر تا ۴۰۵ هزار و پانصد کیلومتر در نوسان است . نیروی گرانش ماه سبب جزر و مد آبهای زمین می شود . دوره گردش ماه به دور زمین ۲۷ روز و ۷ ساعت و ۴۳ دقیقه است . جالب است که بدانیم قطر خورشید ۴۰۰ برابر قطر ماه است از سوی دیگر فاصله ی خورشید تا زمین نیز ۴۰۰ برابر فاصله ی ماه تا زمین است . این اتفاق جالب باعث می شود که قطر ماه و خورشید هم اندازه به نظر برسند و در هنگام خورشید گرفتگی همه ی سطح خورشید توسط ماه پوشانده شود . به دلیل پدیده ای به نام «قفل کشندی» یک نیمه ی ماه همواره رو به زمین قرار دارد که به آن «نیمه ی پیدای ماه» می گویند و نیمه ی دیگر آن برای ما زمینیان ناپیداست که به آن «نیمه ی ناپیدای ماه» می گویند.

ماه را از این رو می بینیم که نور خورشید را باز می تاباند . از آنجا که ماه همواره در حال گردش به دور زمین است ، میزان ناحیه ی روشن ماه به موقعیت ماه نسبت به خورشید و زمین بستگی دارد و بر حسب میزان نور دریافتی از خورشید ، ماه را به صورت هلال باریک ، نیم قرص و یا به صورت یک قرص گرد نورانی مشاهده می کنیم .

زمانی که نیم کره ی رو به زمین ماه در جهت خورشید قرار می گیرد و مورد تابش نیست ، کاملا تاریک است ، این وضعیت را «ماه نو» می گویند . پس از چندی ماه در مدار گردش خود به دور زمین در سمت چپ خورشید واقع می شود . در این حالت قسمت کوچکی از «نیمه ی پیدای ماه» تحت تابش خورشید قرار می گیرد . در این دوران ماه را در اوایل شب به صورت داس باریکی که روز به روز بر قطر هلال آن افزوده می شود می بینیم . تقریبا یک هفته بعد از «ماه نو» قطر هلال روشن ماه به اندازه ای رشد می کند که یک نیمه ی ماه را تاریک و نیمه ی دیگر آنرا روشن می بینیم ، این وضعیت را «تربیع اول» می نامند . پس از گذشت یک هفته ی دیگر ، ماه از دید ما دقیقا در مقابل خورشید قرار می گیرد . در این حالت ماه به صورت یک قرص کامل نورانی دیده می شود که به آن «بدر» یا ماه شب چهاردهم می گویند .

با گذشت روزها از قطر قسمت نورانی ماه کم کم کاسته می شود .  تقریبا یک هفته بعد از بدر ، ماه در آسمان در سمت راست خورشید قرار می گیرد و قبل از طلوع خورشید در آسمان صبحگاهی به صورت یک نیمه تاریک و نیم دیگر روشن دیده می شود . این وضعیت را «تربیع دوم» می گویند . پس از گذشت یک هفته ی دیگر ماه در جهت خورشید قرار می گیرد به طوری که هیچ نوری از خود باز نمی تاباند و اصطلاحا می گوییم که «ماه نو» رخ داده است .

این حالتهای دیده شدن بخش روشن ماه از زمین را «گام ماه» یا «اهله ی ماه» می نامند . چرخه ی گام های ماه هر ۲۹/۵ روز کامل می شود .

360px-Lunar-Phase-Diagram-Parsi

 

استهلال ماه

در آخرین روز ماه قمری اقدام به رصد ماه می کنند که به آن اصطلاحا «استهلال» گفته می شود . رصد ماه به دو صورت است : رویت با چشم برهنه یا رویت هلال با ابزار اپتیکی نظیر دوربین و تلسکوپ.

اصول استهلال
استهلال ماه دارای اصولی ست که به اختصار ذکر می کنیم .
ابتدا برای رصد هلال ماه نو باید مشخصات ماه را برای لحظه ی غروب خورشید محاسبه کنیم . برای این کار از نرم افزارهای رایانه ای بسیار دقیق استفاده می کنند . در این محاسبات پارامترهایی نظیر سن ماه ( زمانی که از ماه نو می گذرد )، جدایی زاویه ای ( میزان زاویه ی ماه نسبت به خورشید در آسمان )، طول کمان ماه، فاز ماه ( حالت ماه )، ضخامت قسمت روشن ماه، اختلاف سمت ماه با خورشید و … را برای منطقه ای که در آن هستیم استخراج می کنیم .

رصدگاه یا منطقه ای را که برای استهلال انتخاب می کنیم بسیار مهم است . رصدگاه باید افق باز و مطلوبی داشته باشد و افق آن فاقد موانعی چون درخت ، کوه یا ساختمان بلند باشد .
برای استهلال باید آسمانی کاملا صاف داشته باشیم . آسمانی ابری یا نیمه ابری ، مرطوب یا غبارآلود مشکلات زیادی برای رویت هلال ماه ایجاد می کنند .

انجام استهلال به کمک ابزارهای اپتیکی بسیار ثمربخش است . این ابزارها شامل انواع دوربین دو چشمی ، تک چشمی و تلسکوپ هستند . دوربین دو چشمی رایجترین ابزار استهلال ماه است . این ابزار برخلاف تصور همگانی بسیار کارآمدتر از تلسکوپ است چون به دلیل بزرگنمایی کمتر نسبت به تلسکوپ ، میدان دید وسیعتری را برای رصدگر فراهم می کند و رویت ماه را راحت تر می سازد .
این شمه ای بود کوتاه از استهلال ، امیدوارم با مطالعه ی این مطلب آشنایی خوبی نسبت به دوره ی گردش ماه و استهلال ماه پیدا کرده باشید .

با تشکر
محمد شاحسینی بیرگانی / منجم آماتور

FacebookWhatsAppGoogle GmailLineSMSSkypeTelegramViberWeChatTwitterGoogle+Yahoo MailGoogle BookmarksPinterestLinkedInShare

برچسب ها:



انتشار یافته: ۲ نظر
  • حسین
    |
    |
    ۶:۳۷ - ۱۳۹۴/۰۴/۲۴
    چقدر جالب من همیشه دوست داشتم بدونم این استحلال چجوریه و چطوریه که ماه این شکلی می شه . دستتون درد نکنه مطلب جالبی بود
  • مسعود قربانی
    |
    |
    ۷:۰۹ - ۱۳۹۴/۰۴/۲۴
    عالی بود محمد جان بهت افتخار میکنم.
  • نظرات بینندگان
    نام:
    ایمیل:
    * نظر:
    نظر سنجی

    آیا از عملکرد شورای پنجم کلانشهر اهواز راضی هستید؟

    Loading ... Loading ...
    تازه ترین اخبار
    آ نتورک